วิธีการปรุงยาแผนไทย – ยาดอง (maceration)

ยาดองเป็นยาเตรียมแผนโบราณไทยรูปแบบหนึ่ง ตำรายาโบราณให้วิธีการปรุงยาเตรียมรูปแบบนี้ไว้รวมกับยาชงว่า เตรียมจาก “ยาตากแห้ง ประสมแล้ว บดเป็นผงหยาบ แช่น้ำหรือดองเหล้า กินแต่น้ำ” ยาดองนี้เตรียมจากตัวยาแห้ง โดยอาจต้มแล้วดองกับน้ำหรือน้ำตัวยาสมุนไพรบางอย่าง ดองเกลือ หรือดองเหล้า

กระบวนการผลิตยาดอง

  1. หั่นหรือสับตัวยาให้มีขนาดเล็ก แล้วผสมปรุงแต่งตามตำรับยา
  2. นำมาบรรจุในภาชนะที่เหมาะสม เช่น ขวดโหล ไห โถ จากนั้นปิดฝาให้สนิท
  3. เวลาที่ใช้ดองขึ้นอยู่กับตำรับยา หากตำราไม่ระบุไว้ให้ดองไว้ 3 วัน แล้วรินน้ำยาดองนั้นดื่มจนยาจืด หากยังจำเป็นต้องใช้ยานั้นอีก ให้เตรียมยาขึ้นใหม่ โดยเทตัวยาเก่าทิ้งไป ใช้ตัวยาใหม่แทน

ที่มา

  • หนังสือรายการตำรับยาแผนไทยแห่งชาติ ฉบับ พ.ศ.2564, กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, กระทรวงสาธารณสุข