ความหมายของเลขสารบบอาหาร (เลข อย.)

เลขสารบบอาหาร หรือเลขใบสำคัญอาหาร มีชื่อเรียกเล่นๆว่า เลข อย. หรือ เครื่องหมาย อย. คือ เลขประจำตัวผลิตภัณฑ์อาหาร ประกอบไปด้วยตัวเลข 13 หลักแสดงอยู่ภายในกรอบเครื่องหมาย อย. ซึ่งเลขสารบบอาหารนี้จะระบุข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับสถานที่ และข้อมูลผลิตภัณฑ์อาหาร ช่วยให้เจ้าหน้าที่ติดตามตรวจสอบง่ายขึ้น โดยเฉพาะในกรณีที่เกิดปัญหา แต่ไม่ใช่สัญลักษณ์ที่ใช้รับประกันคุณภาพของผลิตภัณฑ์ตามโฆษณา หมายความเพียงว่าได้มีการขึ้นทะเบียนหรือรับอนุญาตเลขสารบบอาหารถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น

อาหารและยา
ตัวอย่างเลขสารระบบอาหาร

ผลิตภัณฑ์ใดบ้างต้องมีเลขสารบบอาหาร

ผลิตภัณฑ์ที่ต้องมีเลขสารบบอาหาร หรือ เครื่องหมาย อย. ได้แก่ อาหาร 3 กลุ่มตามกฏหมาย คือ อาหารควบคุมเฉพาะ, อาหารกําหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน และอาหารที่ต้องมีฉลาก ถ้าสงสัยเรื่องประเภทอาหารสามารถอ่านเพิ่มเติมได้จากบทความประเภทอาหารตามกฎหมาย (ภายใต้ พรบ.อาหาร พ.ศ.2522) จะเห็นได้ว่า อาหารทั่วไป อย่างหมูปิ้งที่ขายตามตลาด หรือ อาหารที่เราทำกินเองที่บ้าน ก็ไม่จำเป็นต้องมีเลขสารบบอาหาร

ส่วนประกอบหรือความหมายของเลขสารระบบอาหาร

เลขสารระบบอาหารจะประกอบด้วยตัวเลข 13 หลัก อยู่ในกรอบเครื่องหมาย อย. โดยเลขแต่ละหลักมีความหมายดังต่อไปนี้

เช็กเลข อย. อย่างไร? ทำความรู้จักกับเครื่องหมาย อย.  เรื่องสำคัญที่มองข้ามไม่ได้
ที่มา https://allwellhealthcare.com/check-food-and-drugs/

เลขลำดับที่ 1-2 หมายถึง จังหวัดที่ตั้งของสถานที่ผลิตอาหารหรือนำเข้าอาหาร โดยมีความหมายดังต่อไปนี้

เลขชื่อจังหวัดเลขชื่อจังหวัด
10กรุงเทพมหานคร53อุตรดิตถ์
11สมุทรปราการ54แพร่
12นนทบุรี55น่าน
13ปทุมธานี56พะเยา
14พระนครศรีอยุธยา57เชียงราย
15อ่างทอง58แม่ฮ่องสอน
16ลพบุรี60นครสวรรค์
17สิงห์บุรี61อุทัยธานี
18ชัยนาท62กําแพงเพชร
19สระบุรี63ตาก
20ชลบุรี64สุโขทัย
21ระยอง65พิษณุโลก
22จันทบุรี66พิจิตร
23ตราด67เพชรบูรณ์
24ฉะเชิงเทรา70ราชบุรี
25ปราจีนบุรี71กาญจนบุรี
26นครนายก72สุพรรณบุรี
27สระแก้ว73นครปฐม
30นครราชสีมา74สมุทรสาคร
31บุรีรัมย์75สมุทรสงคราม
32สุรินทร์76เพชรบุรี
33ศรีสะเกษ77ประจวบคีรีขันธ์
34อุบลราชธานี80นครศรีธรรมราช
35ยโสธร81กระบี่
36ชัยภูมิ82พังงา
37อํานาจเจริญ83ภูเก็ต
38บึงกาฬ84สุราษฎร์ธานี
39หนองบัวลําภู85ระนอง
40ขอนแก่น86ชุมพร
41อุดรธานี90สงขลา
42เลย91สตูล
43หนองคาย92ตรัง
44มหาสารคาม93พัทลุง
45ร้อยเอ็ด94ปัตตานี
46กาฬสินธุ์95ยะลา
47สกลนคร96นราธิวาส
48นครพนม
49มุกดาหาร
50เชียงใหม่
51ลําพูน
52ลําปาง

ยกตัวอย่างเช่น 11-X-XXXXX-X-XXXX หมายถึง ที่ตั้งของสถานที่ผลิตอาหารหรือนำเข้าอาหารชนิดนั้น อยู่ที่จังหวัด สมุทรปราการ เป็นต้น

ลำดับเลขที่ 3 หมายถึง สถานะของสถานที่และหน่วยงานที่อนุญาต (ใช้ตัวเลข 1 – 4 แทนสถานะ) ดังนี้

หมายเลขความหมาย
1สถานที่ผลิตอาหาร ซึ่งสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาเป็นผู้อนุญาต
2สถานที่ผลิตอาหาร ซึ่งจังหวัดเป็นผู้อนุญาต
3สถานที่นําเข้าอาหาร ซึ่งสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาเป็นผู้อนุญาต
4สถานที่นําเข้าอาหาร ซึ่งจังหวัดเป็นผู้อนุญาต

ยกตัวอย่างเช่น 11-2-XXXXX-X-XXXX หมายถึง ที่ตั้งของสถานที่ผลิตอาหาร อยู่ที่จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งจังหวัดเป็นผู้อนุญาต เป็นต้น

ลำดับเลขที่ 4-6 หมายถึง เลขสถานที่ผลิตอาหารหรือเลขสถานที่นำเข้าอาหารที่ได้รับอนุญาต

ลำดับเลขที่ 7-8 หมายถึง เลขท้ายของปี พ.ศ.ที่อนุญาต เช่น ตัวเลข 56 แทน พ.ศ.2556

ยกตัวอย่างเช่น 11-2-00556-X-XXXX หมายถึง ที่ตั้งของสถานที่ผลิตอาหารอยู่ที่จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งจังหวัดเป็นผู้อนุญาต ซึ่งได้รับอนุญาตลำดับที่ 5 ในปี พ.ศ. 2556 เป็นต้น

ลำดับเลขที่ 9 หมายถึง หน่วยงานที่อนุญาตผลิตภัณฑ์ หรือหน่วยงานที่ออกเลขสารบบอาหารของผลิตภัณฑ์นั้น ใช้ตัวเลข 1 – 2 แทนหน่วยงาน) ดังนี้

หมายเลขความหมาย
1สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเป็นผู้ออกเลขสารบบอาหาร
2จังหวัดเป็นผู้ออกเลขสารบบอาหาร

ลำดับเลขที่ 10-13 หมายถึง ลําดับที่ของอาหารที่ผลิตโดยสถานที่ผลิตอาหาร หรือนําเข้าโดยสถานที่นําเข้าอาหารแต่ละแห่ง (ใช้ตัวเลขสี่หลักแทนลำดับ) แยกหน่วยงานที่เป็นผู้อนุญาตตามเลขลำดับที่ 9

ยกตัวอย่างเช่น 11-2-00556-1-0009 หมายถึง ที่ตั้งของสถานที่ผลิตอาหารอยู่ที่จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งจังหวัดเป็นผู้อนุญาตสถานที่ผลิต โดยสถานที่ดังกล่าวได้รับอนุญาตลำดับที่ 5 ในปี พ.ศ. 2556 และผลิตภัณฑ์นี้เป็นลำดับที่ 9 ของอาหารที่ผลิตโดยสถานที่ผลิตอาหารนี้ โดยมีสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเป็นผู้ออกเลขสารบบอาหาร

เอกสารอ้างอิง