วิธีการปรุงยาแผนไทย – ยาพอก (poultice)

ตำราเภสัชกรรมแผนโบราณของไทยใช้วิธีการปรุงยาพอกจากสมุนไพรสดหรือสมุนไพรแห้งไว้ว่า เตรียมจาก “ยาประสมแล้ว ตำให้แหลก ใช้พอกบริเวณที่ต้องการ” โดยการนำสมุนไพรมาประสม ตำให้แหลก นำมาสุมหรือพอกบริเวณที่ต้องการ มีตั้งแต่พอกฝี พอกเข่าแก้ปวด พอกหัวแม่เท้าให้ตาสว่าง หรือสุม เช่น กระหม่อม

กระบวนการผลิตยาพอก หรือ ยาสุม

  1. นำสมุนไพรตามสูตรตำรับมาทำความสะอาด จากนั้นนำมาหั่น สับ หรือโขลกให้แหลก เพื่อให้ตัวยามีขนาดตามต้องการ
  2. ผสมกระสาย (ถ้ามี) เช่น สุรา น้ำซาวข้าว
  3. นำตัวยาพอกหรือสุมบริเวณที่ต้องการ หรือนำตัวยาห่อผ้าและนำมาพันบริเวณที่ต้องการ เช่น พันตัวยารอบหัวเข่า บรรเทาปวด

ที่มา

  • หนังสือรายการตำรับยาแผนไทยแห่งชาติ ฉบับ พ.ศ.2564, กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, กระทรวงสาธารณสุข