ชื่ออื่น
ยากำลังราชสีห์
ที่มาของตำรับยา
แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ เล่ม 2 [1, 2]
“ยาชื่อกำลังราชสีห์ ท่านให้เอา กฤษณา ๑ กะลำภัก ๑ ขอนดอก ๑ โกฐสอเทศ ๑ โกฐเชียง ๑ โกฐพุงปลา ๑ โกฐบัว ๑ โกฐก้านพร้าว ๑ เทียนดำ ๑ เทียนแดง ๑ เทียนขาว ๑ เทียนเข้าเปลือก ๑ เทียนเยาวภานี ๑ ดอกกะดังงา ๑ ดอกจำปา ๑ เกสรบัวขาว ๑ เกสรบุนนาก ๑ เกสรบัวหลวง ๑ เกสรบัวแดง ๑ เกสรบัวขม ๑ เกสรบัวเผื่อน ๑ เกสรสัตบงกช ๑ อบเชย ๑ สมุลแว้ง ๑ เถาวัลเปรียงแดง ๑ กำลังวัวเถลิง ๑ เถามวกทั้ง ๒ รากหญ้านาง ๑ ตรีกฏุก ๑ ฝางเสน ๑ เลือดแรด ๑ เอาสิ่งละ ๑ บาท ผลจันทน์ ๑ ดอกจันทน์ ๑ กานพลู ๑ การะบูร ๑ สิ่งละ ๒ สลึง ดอกคำไทย ๕ ตำลึง ทำเปนจุณน้ำดอกไม้เปนกระสายบดทำแท่งไว้ ถ้าจะให้ชูกำลัง น้ำตาลกรวด พิมเสนรำหัดให้กิน ถ้าจะแก้โลหิต แก้ลมแก้เส้น ละลายน้ำผึ้งพิมเสนรำหัดให้กินหายวิเศษนักแล”
สูตรตำรับยา
ประกอบด้วยตัวยา 38 ชนิด รวมปริมาณ 825 กรัม ดังนี้
| ตัวยา | ปริมาณตัวยา |
|---|---|
| คำไทย | 300 กรัม |
| กฤษณา | 15 กรัม |
| กระลำพัก | 15 กรัม |
| กระดังงา | 15 กรัม |
| กำลังวัวเถลิง | 15 กรัม |
| โกฐก้านพร้าว | 15 กรัม |
| โกฐเชียง | 15 กรัม |
| โกฐบัว | 15 กรัม |
| โกฐพุงปลา | 15 กรัม |
| โกฐสอเทศ | 15 กรัม |
| ขอนดอก | 15 กรัม |
| ขิงแห้ง | 15 กรัม |
| จำปา | 15 กรัม |
| ดีปลี | 15 กรัม |
| เถาวัลย์เปรียง | 15 กรัม |
| เทียนขาว | 15 กรัม |
| เทียนข้าวเปลือก | 15 กรัม |
| เทียนดำ | 15 กรัม |
| เทียนแดง | 15 กรัม |
| เทียนเยาวพาณี | 15 กรัม |
| บัวขม | 15 กรัม |
| บัวขาว | 15 กรัม |
| บัวแดง | 15 กรัม |
| บัวเผื่อน | 15 กรัม |
| บัวหลวง | 15 กรัม |
| บุนนาค | 15 กรัม |
| ฝางเสน | 15 กรัม |
| พริกไทย | 15 กรัม |
| มวกขาว | 15 กรัม |
| มวกแดง | 15 กรัม |
| ย่านาง | 15 กรัม |
| สมุลแว้ง | 15 กรัม |
| สัตบงกช | 15 กรัม |
| อบเชย | 15 กรัม |
| กานพลู | 7.5 กรัม |
| การบูร | 7.5 กรัม |
| ดอกจันทน์ | 7.5 กรัม |
| ลูกจันทน์ | 7.5 กรัม |
สรรพคุณ
บำรุงโลหิต บำรุงร่างกาย
รูปแบบยา
ยาผง อ่านเพิ่มเติม
ขนาดและวิธีการใช้
ครั้งละ 1.5 -2 กรัม ละลายน้ำกระสายยากินวันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหาร เช้าและเย็น
กระสายยาที่ใช้
- ถ้าจะให้ชูกำลัง น้ำตาลกรวด พิมเสน รำหัดให้กิน
- ถ้าจะแก้โลหิต แก้ลม แก้เส้น ละลายน้ำผึ้ง พิมเสน รำหัดให้กิน
ข้อห้ามใช้
ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์และผู้ที่มีไข้
ข้อมูลเพิ่มเติม
ในสูตรตำรับนี้เดิมมีตัวยา “เลือดแรด” ซึ่งเป็นสัตว์วัตถุ แต่ได้ตัดออกจากสูตรตำรับเนื่องจากแรดเป็นสัตว์สงวนใกล้สูญพันธุ์ และเป็นสัตว์ที่อยู่ใน “อนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดพันธุ์สัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ (CITES)”
เอกสารอ้างอิง
- สำนักคุ้มครองภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. ชุดตำราภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ฉบับอนุรักษ์ ตำราการแพทย์แผนไทยในศิลาจารึกวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) เล่ม 3. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2557.
หน้า 249. - ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การประกาศกำหนดตำราการแพทย์แผนไทยของชาติและตำรับยาแผนไทยของชาติ พ.ศ. 2558. (2558, 30 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 132 ตอนพิเศษ 717 ง. หน้า 1-80.
ที่มา
- หนังสือรายการตำรับยาแผนไทยแห่งชาติ ฉบับ พ.ศ.2564, กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, กระทรวงสาธารณสุข
